CIOWEB

Interkerkelijk contact in overheidszaken

Archief voor september, 2010

Verstoren kerkdienst: de puntjes op de “i”

Naar aanleiding van de protesten tijdens het vieren van de Heilige Eucharistie in de kathedraal van Sint-Jan Evangelist in ’s-Hertogenbosch op 28 februari 2010 stelde kamerlid Van der Staaij (SGP) vragen aan de minister van Justitie. Uit de antwoorden van de minister blijkt dat het tegengaan van verstoringen nog niet zo eenvoudig is.

Artikel 146 Sr Wetboek van Strafrecht

Artikel 146 van het Wetboek van Strafrecht stelt dat “hij die door het verwekken van wanorde of bedreiging met geweld hetzij een geoorloofde openbare samenkomst tot het belijden van godsdienst of levensovertuiging, het zij een geoorloofde godsdienstige of levensbeschouwelijke plechtigheid of lijkplechtigheid opzettelijk stoort, wordt bestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee maanden of geldboete van de tweede categorie.”

Op zondag 28 februari werd de kerkdienst in de kathedraal van ’s-Hertogenbosch gestoord door demonstratief geklap en luidkeelse protesten door actievoerders. De minister van justitie meent in zijn brief van 6 april dat “actievormen die het ongestoord kunnen houden van godsdienstige samenkomsten en plechtigheden belemmeren ongepast zijn”.

ptreden OM? Kamerlid Van der Staaij vroeg ook of het OM zou optreden in het kader van artikel 146 Sr. De minister antwoord dat, nu er op 3 maart 2010 een gezamenlijk gesprek tussen de plebaan, het kerkbestuur, het COC Nederland en de Stichting Vrienden van de Gay Krant, heeft plaats gevonden, strafrechtelijk optreden door het OM niet opportuun werd geacht.

Optreden bij dreigende verstoring of oproep tot verstoring? Kan iemand die oproept tot een opzettelijke verstoring van een kerkdienst vervolgd worden? Volgens de minister is er bij een oproep tot protest nog niet op voorhand sprake van ‘een handeling die concreet gericht is op de totstandkoming van het delict’. Ook is het nog niet duidelijk, dat zal per geval bekeken moeten worden, of een er bij een dreigende verstoring al sprake is van een strafbaar feit zodat aanhouding mogelijk zou zijn.

Optreden Burgemeester mogelijk? De burgemeester is op grond van de Gemeentewet belast met de handhaving van de openbare orde. Een verstoring van een kerkdienst binnen in een kerk is geen verstoring van de openbare orde, dus kan de burgemeester niet optreden.

Ook heeft de burgemeester het toezicht op voor het publiek openstaande gebouwen. Hij had in casu ook geen gebruik kunnen maken van deze bevoegdheid omdat het dan gaat om optreden bij een uitbrekende brand of instortingsgevaar.

Lees verder

Kerk heeft niet alles te zeggen over privéleven werknemers (2010)

Op 23 september 2010 deed het Europese Hof voor de Rechten van de Mens uitspraak in twee zaken (Obst v. Duitsland en Schüth v. Duitsland) waarin het ging om het ontslag van kerkelijke werknemers op grond van gedrag dat tot de privésfeer behoort.

Juridisch ging het om de vraag in hoeverre religieuze gemeenschappen vrij zijn in hun optreden tegen werknemers die in hun privéleven niet voldoen aan fundamentele opvattingen van de geloofsgemeenschap. Met andere woorden, is er bij een ontslag op grond van zo’n conflict een schending van artikel 8 van de Europese Conventie (het recht op eerbiediging van privé, familie- en gezinsleven?

Schüth v. Duitsland

Schüth was gedurende vele jaren organist in de Lambertus parochie in het Duitse Essen. In 1994 scheidde hij van zijn vrouw. Een jaar later ontwikkelde zich een relatie met een andere vrouw. Dit laatste zou misschien niet zo in de gaten zijn gelopen, ware het niet dat Schüth’s kind in 1997 op school meldde dat er een broertje of zusje op komst was. Een jaar later wordt Schüth ontslagen omdat, volgens de kerk, een buitenechtelijke verhouding in strijd is met de Katholieke Leer. De Duitse rechters stelden de kerk in het gelijk. Volgens hen had Schüth een zodanig belangrijke positie in de parochie dat de kerk niet anders kon doen om hem te ontslaan om haar geloofwaardigheid te behouden. Het Europese Hof oordeelde echter anders.

Het Europese Hof stelt expliciet dat Schüths handtekening onder het arbeidscontract nog niet betekent dat de kerk over zijn privéleven kan beschikken: “de handtekening onder het (arbeids)contract kan niet worden geïnterpreteerd als een intentie om in geval van een scheiding in volledige onthouding te gaan leven”. Ook merkte het Hof op dat Schüth de zaak stil had gehouden, nooit de leer van de Kerk had bekritiseerd en dat hij, als kerkmuzikus, na zijn ontslag nog maar weinig andere mogelijkheden om werk te vinden.

Concluderend stelt het Europese Hof dat in zijn afwegingen de Duitse rechter onvoldoende aandacht heeft gehad voor het de facto gezinsleven van Schüth. Daarom is er sprake van een schending van artikel 8 van de Europese Conventie.

Obst v. Duitsland

In de zaak Obst ging het om de directeur Europese Public Relations van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen (Mormonen). Hij biechtte zijn huwelijksproblemen en buitenechtelijke affaire zelf op bij zijn werkgever. Een paar dagen later werd hij ontslagen.

In deze zaak oordeelde het Europese Hof dat de Duitse rechter de wederzijdse belangen goed had afgewogen. Ten eerste had de kerk gehandeld nadat Obst de kerk zelf, op eigen initiatief, had geïnformeerd. Ten tweede bekleedde Obst een zodanig zichtbare en belangrijke positie in de kerk dat het handhaven in weerwil van de kerkelijke leer de kerk ongeloofwaardig zou maken. Bovendien verwachtte de rechters dat, gezien de jonge leeftijd van Obst en zijn vakgebied, dat de schade als gevolg van zijn ontslag beperkt zou zijn. De belangenafweging door de Duitse rechter ten gunste van de Mormoonse Kerk leverde daarom geen strijd op met artikel 8 van de Europese Conventie.

Lees verder

Geluidsoverlast eredienst Leger des Heils (2) (RvS 1 april 2010)

In Zutphen is sinds begin 2007 een slepend juridisch conflict over het geluid van de korpszaal van het Leger des Heils. Deze is al meer dan een eeuw in het huidige pand gevestigd en is een beschermd monument. Omwonenden hebben bezwaar gemaakt tegen het geluidsniveau tijdens de eredienst en muziekrepetities. In april 2010 werden er door leden van de Tweede Kamer voor de ChristenUnie en het CDA vragen gesteld naar aanleiding van het afzien van een spoedvoorziening in deze zaak door de Raad van State. Wat er aan voorafging In 2008 stelde de gemeente een Activiteitenbesluit vast welke de geluidsbelasting voor de omgeving aan banden legde. Hiertegen maakte het Leger des Heils bezwaar bij de Raad van State. In april 2009 besloot de Raad dat zij alleen bij een besluit tot handhaving bevoegd was om te oordelen. Bij besluit van 19 januari 2010 heeft het college aan het kerkgenootschap een dwangsom opgelegd. Het leger des Heils stapt naar de Raad van State én vraagt om een spoedvoorziening. Kernvraag Het geschil spits zich thans toe op de vraag of versterkt geluid dat tijdens de kerkdiensten alsmede tijdens de voorbereide bijeenkomsten wordt veroorzaakt, onder de uitzonderingen van het gemeentelijke activiteitenbesluit vallen. Standpunt gemeente Het college stelt zich op het standpunt dat het onversterkte geluid dat wordt veroorzaakt bij kerkdiensten en bij oefenbijeenkomsten onder het in artikel 6, eerste lid, van de Grondwet opgenomen recht valt en dat het gebruik maken van versterkt geluid als een connex recht geldt (cf. uitspraak 5 RvS 5 januari 1996). Raad van State: geen spoedvoorziening Het connexe recht van versterkt geluid valt niet rechtstreeks onder de bescherming van artikel 6 van de Grondwet en daarmee ook niet onder artikel 2.18, eerste lid, aanhef en onder c van het Acitviteitenbesluit van de gemeente. Derhalve kon, na het verrichten van geluidsmetingen, het college ter zake handhavend optreden. De Raad van State treft daarom geen spoedvoorziening. Tweede Kamer: vragen Naar aanleiding van deze zaak hebben op 14 april leden van de Christenunie vragen gesteld aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op 16 april werden aanvullende vragen gesteld door leden van het CDA.

Lees verder

CIO-web - CIO Interkerkelijk Contact in Overheidszaken
    • Postadres

      CIO-Secretariaat:
      Postbus 13049
      3507 LA Utrecht info@cioweb.nl

      Bezoekadres

      Adriaen van Ostadelaan 140
      3583 AM Utrecht

      Ook op

    • Secretaris

      Mr. Drs. Daniëlle P.J. Woestenberg Ma Ma
      Tel: 030 23 26 928
      d.woestenberg@rkk.nl

      Extra info

      Extra info
      op aanvraag