De drie niveaus nader uitgewerkt
Er zijn drie niveaus te onderscheiden waarop een kerk kan acteren:
Bewustzijn
Het uitgangspunt bij bewust nadenken over weerbaarheid en veerkracht is de kracht van de kerk: zingeving, gemeenschap en omzien naar elkaar. Vanuit die kracht geredeneerd is het verstandig om als lokale kerk de vraag te beantwoorden: welke rol kan ik spelen wanneer er een ramp of crisis zich voordoet, en welke voorbereiding is daarvoor nodig?
De overheid zet bijvoorbeeld in op de bewustwording van burgers, door noodpakketten te adviseren, en door de campagne ‘Denk Vooruit’. Ook lokale kerken zouden in hun beleidsplan aandacht kunnen schenken aan dit thema. Wat kan en wil je als lokale kerk doen, mocht het nodig zijn?
Tip
De Nationaal Coördinator Toerismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft een gesprekstool ontwikkeld om het gesprek over maatschappelijke weerbaarheid te voeren. Het zijn zogenoemde ‘praatkaarten’ met daarop verschillende scenario’s.
Weerbaarheid
Er zijn met betrekking tot weerbaarheid – de voorbereiding op een ramp op crisis – twee onderdelen waarop een kerk kan acteren:
1. Contact:
Contact met elkaar als gemeenschap. Welke geestelijken en aan de kerk verbonden geestelijk verzorgers zijn beschikbaar? Welke vrijwilligers zijn inzetbaar wanneer er een ramp of crisis zich voordoet? Wie heeft er extra hulp nodig? Weten deze mensen dat zij bij de kerk terechtkunnen?
Contact met andere kerkgenootschappen. Als kerk ben je bijna nooit de enige op die plek. Zorg ervoor dat je elkaar kent, en eventueel afspraken maakt om samen te werken op dit thema.
Contact met andere (maatschappelijke) organisaties. Hetzelfde geldt voor andere organisaties. Het kan zijn dat het kerkgebouw de ideale plek is om te fungeren als opvanglocatie, maar het kan ook zijn dat de school of het buurthuis in de buurt daar veel geschikter voor is. Wellicht kan de kerk een bijdrage leveren aan de hulp die daar geboden wordt, in de vorm van middelen of menskracht.
Contact met de lokale overheid en politie. De (lokale) overheid heeft een belangrijke rol wanneer er een ramp of crisis zich voordoet. Wanneer een kerk een rol wil spelen in de weerbaarheid van de samenleving of op het moment van een ramp of crisis, dan is contact met de lokale overheid essentieel.
Tip 1
Neem contact op met de burgerlijk gemeente over het noodplan van de gemeente. Worden de kerkgenootschappen daarin meegenomen?
Tip 2
De politie kent het project ‘Bondgenoten – elkaar leren kennen in vredestijd’. In dit project leren politieagenten belangrijke figuren uit de lokale context kennen. Dit heeft twee functies: enerzijds preventief, signalen kunnen sneller worden doorgegeven, en anderzijds reactief, wanneer zich een ramp of crisis (lokaal) voordoet, kent men elkaar en kan daar beter op worden ingespeeld. Vraag bij de politie na of er in jouw regio al gestart is met het project bondgenoten.
2. Praktische voorbereiding:
Bij praktische voorbereiding zijn er veel mogelijkheden. Het is afhankelijk van welke rol een kerk kan en wil spelen wanneer zich een ramp of crisis voordoet, welke voorbereidingen er nodig zijn.
Concrete voorbeelden:
Hoe wordt er contact gehouden met elkaar wanneer de normale vormen van contact niet meer (veilig) mogelijk zijn?
Als het kerkgebouw beschikbaar gesteld wordt als schuilplaats of opvanglocatie, zijn daarvoor de benodigde middelen beschikbaar?
Wie heeft welke rol wanneer zich een ramp of crisis voordoet? Is er een noodplan?
Veerkracht Er zullen wanneer er een ramp of een crisis is, zich altijd situaties voordoen waar in de voorbereiding geen rekening mee gehouden is. Welke onverwachte omstandigheden zijn er waarop geacteerd moet worden? En hoe wordt hierop geacteerd? Doe wat bij jouw kerkgenootschap of individuele kerk past. We staan als samenleving als collectief voor dit probleem. Doe de dingen die bij jouw kerk en jouw situatie passen.
Concrete uitwerking:
- Maak een plan nog voordat zich een crisis voordoet
- Activeer je noodplan passend bij de ontstane situatie.
- Open het kerkgebouw om een kaarsje aan te steken.
- Zorg dat er in het kerkgebouw mensen zijn die pastorale of geestelijke ondersteuning kunnen bieden.
